cos

Michał Bergson. Music for Clarinet and Piano (MTS CD-032)
ŚWIATOWA PREMIERA
Wydawnictwo Studio MTS Mariusz Zaczkowski
płyta CD

 

Album monograficzny zawierający utwory mało znanego w Polsce i poza jej granicami kompozytora, pianisty i pedagoga Michała Bergsona (1820-1898). Odkrywa zapomnianą muzykę na klarnet i fortepian, wzbogacając XIX-wieczną literaturę muzyczną naszego kraju.

Utwory zamieszczone na płycie są odzwierciedleniem ogromnej wszechstronności kompozytora, mistrzowskim pokazem jego umiejętności tworzenia pięknych i frapujących linii melodycznych oraz rozległych fraz, a także utrzymania dużego napięcia emocjonalnego. Piękne tematy bergsonowskiego autorstwa często poddawane są interesującym wariacjom: czy to w sposób klasyczny poprzez rozdrabnianie wartości (Liebes Leid – Liebes Freud), czy poprzez przekształcenia w akompaniamencie, jak dzieje się to np. w Im Norden – Im Süden. Istotnym elementem jest niezwykła zgrabność przeplatania się liryki, śpiewności oraz wirtuozerii. Jest to muzyka, która wciąga, zaskakuje i zaciekawia zarazem. Concert-Arie czy Grosse Concert-Arie już w swoim tytule ukazują wielkie przywiązanie autora do śpiewności. Utwory Bergsona charakteryzują się różnorakim zabarwieniem emocjonalnym, wywołują różne nastroje u odbiorcy.

Ważnym czynnikiem jest także ukazanie klarnetu jako instrumentu o bogatych możliwościach ekspresyjnych, barwowych. Kompozytor eksponuje jego interesujące brzmienie w każdym rejestrze. Wszystkie dzieła na płycie wzbogacone są o efektowne kadencje, w których słuchacz może podziwiać techniczne możliwości tego instrumentu. Bergson jako pianista wykorzystuje i eksploatuje w znaczący sposób także fortepian, zachwycając nas bogatą kolorystyką brzmienia i efektowną harmonią obu instrumentów.

Bardzo istotnym i charakterystycznym rysem owej muzyki jest pewnego rodzaju dialog pomiędzy tradycją chopinowską a muzyką żydowską, klezmerską. Akcenty muzyki Chopina słychać bardzo wyraźnie w fortepianowych wstępach, interludiach, a także głównych tematach dzieł. Wpływ muzyki żydowskiej zdradzają charakterystyczne skale i rysy melodyczne. Spośród melancholijnych, nostalgicznych chopinowskich fraz kompozytor potrafi wyłonić nagle i niespodziewanie, niby od niechcenia, fragment giocoso, który filuternie, żartobliwie przypomina słuchaczowi o warszawskiej Pradze, Szmulowiźnie… Wsłuchując się dokładniej, usłyszymy skale znane z muzyki klezmerskiej, typową ornamentykę, zadziorność; czasem zdać się może, że niemal słyszymy tzw. „krech”, czyli charakterystyczny dla muzyki klezmerskiej klarnetowy jęk.

Każdy z utworów z tej płyty zaskoczy słuchacza z jednej strony niebanalnymi zwrotami harmonicznymi, tworzącymi unikalny, sielski klimat. Z drugiej zaś zaprosi do tańca. W Grand Duo brillant odnajdziemy fragmenty dostojnego poloneza, z kolei w Concert-Arie, Liebes Leid – Liebes Freud – lekkiego, niby od niechcenia, walca.

Interesujące jest użycie w temacie utworu Im Norden – Im Süden rytmu sarabandy – tańca hiszpańskiego, co może być związane z tytułem owego dzieła. Słuchając Liebes Leid – Liebes Freud dajemy się ponieść melancholii –muzyka ta przypomina nam pocztówkę, opowieść, list wypełniony wspomnieniami.

Niezwykle istotna jest także kwestia współpracy obu instrumentów. Zarówno klarnet, jak i fortepian są często przez Michała Bergsona traktowane solistycznie (por. interludium Concert-Arie), by w kolejnych fragmentach znów razem znakomicie się uzupełniać, dopowiadać, tworzyć razem muzyczną opowieść.

 

Utwory:
Michał Bergson (1820–1898)
Scene und Arie Im Norden – im Süden
1. Andante con moto
2. Allegro brillante

Concert-Arie No. 3 op. 86
3. Absence, Andante
4. Inquiétude, Allegro agitato
5. Le Retour, Tempo di Valse, Allegro brillante

Grosse Concert-Arie No. 4 op. 102 Leidvoll – Freudvoll
6. Leidvoll, Andante con moto
7. Freudvoll, Allegro giocoso

Concert-Arie No. 5 op. 116 Liebes Leid – Liebes Freud
8. Andante appassionato
9. Allegretto grazioso

Michał Bergson (1820–1898) / Ivan Müller (1786–1854)
Grand Duo brillant
10. Introduzione, Maestoso
11. Tempo di Polacca

Wykonawcy:
Grzegorz Wieczorek – klarnet
Tomasz Jocz – fortepian

Opis płyty:
Realizacja, montaż i mastering nagrań – Mariusz Zaczkowski
Opracowanie graficzne – Krzysztof Różański
Zdjęcia – Grzegorz Dolecki, Maciej Kaufman
Tekst w języku polskim – Katarzyna Brodowska-Klinger
Tłumaczenie – Julia Jaśkowska-Hoare
Korekta tekstów polskich – Katarzyna Kliczewska

Podczas nagrań korzystano z materiałów nutowych, które ukazały się nakładem wydawnictwa Eufonium:
„Michał Bergson, Utwory zebrane na klarnet i fortepian”, EUF 1006, Gdynia 2016. 
„Michał Bergson / Ivan Müller, Grand duo brillant”, EUF 945, Gdynia 2014.

Nagranie płyty dofinansowane przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego ze środków na działalność statutową Wydziału Instrumentalnego Akademii Muzycznej im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku.

Nagrania zrealizowano w Sali Koncertowej Akademii Muzycznej im Stanisława Moniuszki w Gdańsku we wrześniu 2016.

CD_Bergson_awers

Bergson_CD_wykonawcy